ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ

Γράφει ο Δημήτρης Φιλελές Λογοτέχνης, Φωτογράφος, http://dimitrisfileles.blogspot.com/

Καθώς μπαίνει ο Ιούνιος, η αίσθηση του καλοκαιριού είναι παντού διάχυτη. Το φως του ήλιου έρχεται από νωρίς το πρωί να αφυπνίσει τις αισθήσεις, το γαλάζιο χρώμα του ουρανού προκαλεί ευχάριστη διάθεση και εξωστρέφεια, η απαλή αέρινη αύρα αναμειγνύει τα αρώματα με τον ιδρώτα και όλοι έχουμε μια τάση φυγής προς τη θάλασσα με την πρώτη ευκαιρία. Όλα είναι έρωτας και θέλουμε να τον ζήσουμε, γιατί καθώς αναλογιζόμαστε το παρελθόν και βλέπουμε το παρόν, διαπιστώνουμε πόσο δίκιο έχει ο ποιητής όταν γράφει πως «δεύτερη ζωή δεν έχει». Είναι το καλοκαίρι αγαπημένη εποχή των Ελλήνων ποιητών και καθένας με τον τρόπο του το εντάσσει στον ποιητικό του λόγο, άλλοτε γράφοντας με τόνους λυρικούς για το κάλλος του και άλλοτε συνταιριάζοντάς το αξεχώριστα με την ερωτική διάθεση.

Στο «Όνειρο καλοκαιρινού μεσημεριού» ο Γιάννης Ρίτσος αναπολεί ξέγνοιαστες εικόνες από την παιδική του αθωότητα με διάθεση ονειρική:

Μήτε στιγμή δε μένουμε στο σπίτι.
Πάμε στα λιβάδια και στήνουμε το δόκανο.
Πάνου στ’ αλώνια οι θημωνιές γυαλίζουν σα
γυμνά βυζιά και τ’ άλογα
αφηνιάζουν κάθε μεσημέρι, πατούν στα στάχυα
και χάνουνται
καλπάζοντας μέσα στο δάσος.
Ώσπου έρχεται το βράδυ, και τ’ άλογα γυρίζουν
ήμερα στις αυλές
κ’ οι τεμπέλες χελώνες μαζεύουν μαργαρίτες
μέσα στα σιωπηλά χωράφια.
Η ώρα μυρίζει ιδρώτα και ρετσίνι καθώς ανε-
βαίνει ο βραδινός καπνός
πάνου απ’ τις στέγες κ’ εμείς καθόμαστε ακόμη
στο δρόμο μαζεύοντας αστέρια για να πιστέψει
η μάνα μας πως κάτι κάναμε κ’ εμείς και
πως δεν πήγε κατ’ ανέμου ο μόχτος κ’ η μέρα μας.
Όμως οι μεγάλοι δεν ξέρουν πού κοιτάμε εμείς,
δεν ξέρουν το δικό μας θερισμό κι ούτε μπορούν
να φάνε απ’ το δικό μας στάρι.
Ωστόσο εμείς χαϊδεύουμε τα κουρασμένα χέρια
της μητέρας μας
ενώ κοιτάζουμε μακριά, τη μεγάλη άρκτο με το
χρυσόμαλλο τομάρι.

Ο Κωνσταντίνος Π. Καβάφης, στο απόσπασμα του ποιήματός του «Φωνή απ’ τη θάλασσα» εστιάζει στη μεθυστική δύναμη της θάλασσας και εξομολογείται τον πόθο που δημιουργεί το κύμα της, παρομοιάζοντάς το με τα κύματα του έρωτα:

Τραγούδι τρυφερό η θάλασσα μας ψάλλει,
τραγούδι που έκαμαν τρεις ποιηταί μεγάλοι,
ο ήλιος, ο αέρας και ο ουρανός.

Και σαν κοιτάζεις την υγρή τηςπεδιάδα,
σαν βλέπεις την απέραντή της πρασινάδα,
τον κάμπο της που ’ναι κοντά και τόσο μακρινός,
γεμάτος με λουλούδια κίτρινα που σπέρνει
το φως σαν κηπουρός, χαρά σε παίρνει
και σε μεθά, και σε υψώνει την καρδιά.


Κι αν είσαι νέος, μες σταις φλέβες σου θα τρέξει
της θάλασσας ο πόθος· θα σε ’πεί μια λέξη
το κύμα απ’ τον έρωτά του, και θα βρέξει
με μυστική τον έρωτά σου μυρωδιά.
Βγάζει η θάλασσα κρυφή φωνή –
φωνή που μπαίνει
μες στην καρδιά μας και την συγκινεί
και την ευφραίνει.

Ο Ντίνος Χριστιανόπουλος δηλώνει απερίφραστα ότι είναι εραστής της θάλασσας και αρνείται να την αποχωριστεί με κάθε τρόπο και με κάθε κόστος. Γιατί θάλασσα και έρωτας είναι ένα και το αυτό για τον ποιητή, που αποδέχεται να υποστεί όλους τους κινδύνους που καραδοκούν και στα δυο:
Αλίμονο αν κόψουμε τα μπάνια
Μόνο και μόνο γιατί πνίγηκαν πεντέξι.
Αλίμονο αν προδώσουμε τη θάλασσα
Γιατί έχει τρόπους να μας καταπίνει.
Η θάλασσα είναι σαν τον έρωτα:
χίλιοι τη χαίρονται – ένας την πληρώνει.

Ο Γιώργος Χρονάς, στο ποίημά του «Καλοκαιρινός πυρετός» μας μεταφέρει μια εικόνα ερωτικής κορύφωσης, καθώς με λιτότητα λόγου κατορθώνει να μας μεταγγίσει πλήρως την αίσθηση του πάθους:
Σε φαντάζομαι να έχεις πυρετό
να λιώνεις
Τα χείλη σου να κολλάς
στον άδειο καθρέφτη
Τα σεντόνια
άσπρα σεντόνια
να μην χωράνε τα πόδια σου
Τα μαλλιά σου να θέλουν κούρεμα
και να μην μπορείς να σηκωθείς
να πας στον κουρέα.


Εντελώς διαφορετική είναι η προσέγγιση και η οπτική γωνία για το καλοκαίρι στο ποίημα «Άλλο ένα καλοκαίρι» του Τίτου Πατρίκιου. Προχωρημένης ηλικίας πλέον ο ποιητής, αισθάνεται ευγνώμων που έζησε και αυτό το καλοκαίρι και μπόρεσε να βιώσει όλες του τις απολαύσεις. Και δεν παραλείπει να δηλώσει την ελπίδα του να εξακολουθήσει να υπάρχει και να απολαμβάνει το αγαθό της ζωής:


Για σκέψου να μην πρόφταινα κι αυτό το καλοκαίρι
να δω το φως ξανά εκτυφλωτικό
να νιώσω την αφή του ήλιου στο κορμί μου
να οσμιστώ δροσερές και χαλασμένες μυρωδιές
να γευτώ γλυκόξινες και πιπεράτες γεύσεις
ν’ ακούω τα τζιτζίκια ως τα κατάβαθα της νύχτας
να καταλαβαίνω τους δικούς μου που αγαπώ
να μην αδημονώ μ’ αυτούς που με στηρίζουν
να σκέφτομαι κι εκείνους που θέλησα να ξεχάσω
να βρίσκω φίλους που έρχονται από μακριά
ν’ αφήνω κι άλλες ζωές να μπαίνουν στη δική μου
να κολυμπάω σε θάλασσες ζεστές
ν’ αντικρίζω φρέσκα σώματα γυμνά
ν’ αναπολήσω έρωτες, να ονειρευτώ καινούργιους
ν’ αντιληφθώ τα πράγματα που αλλάζουν.
Έτσι καθώς το πρόφτασα αυτό το καλοκαίρι
λέω να ελπίζω για προσεχή Χριστούγεννα
για κάποια επόμενη Πρωτοχρονιά
άσε να δούμε και για παραπέρα.


Μια ανάμνηση του καλοκαιριού με έντονα χρώματα που συνταιριάζει τα στοιχεία της φύσης με τα προσωπικά βιώματα μας δίνει στο ποίημά του «Ένας λόγος για το καλοκαίρι» ο ποιητής Γιώργος Σεφέρης:
Μένει ακόμα το κίτρινο απόσταγμα το καλοκαίρι και τα χέρια σου ’γγίζοντας μέδουσες πάνω στο νερό
τα μάτια σου ξεσκεπασμένα ξαφνικά, τα πρώτα
μάτια του κόσμου, κι οι θαλασσινές σπηλιές· πόδια γυμνά στο κόκκινο χώμα.
Μένει ακόμα ο ξανθός μαρμαρωμένος έφηβος το καλοκαίρι
λίγο αλάτι που στέγνωσε στη γούβα ενός βράχου
λίγες βελόνες πεύκου ύστερα απ’ τη βροχή
σκόρπιες και κόκκινες σα χαλασμένα δίχτυα.


Το ποιητικό έργο «Μικρές Κυκλάδες» του Οδυσσέα Ελύτη είναι πλημμυρισμένο από φως και θάλασσα. Στο ποίημά του «Ο κήπος έμπαινε στη θάλασσα», με διάθεση ονειρική, δίνει το στίγμα της κυριαρχίας της φύσης που γεννά τα ευγενικά συναισθήματα στην ανθρώπινη ψυχή:

Ο κήπος έμπαινε στη θάλασσα
βαθύ γαρούφαλο ακρωτήρι
Το χέρι σου έφευγε με το νερό
να στρώσει νυφικό το πέλαγο
Το χέρι σου άνοιγε τον ουρανό


Άγγελοι μ’ έντεκα σπαθιά
πλέανε πλάι στ’ όνομά σου
σκίζοντας τ’ ανθισμένα κύματα
Στους κόρφους σου έκρυβες μια χάρη
που ήταν το ίδιο το φεγγάρι


Φεγγάρι εδώ, φεγγάρι εκεί
αίνιγμα διαβασμένο από τη θάλασσα
Για το δικό σου το χατίρι
ο κήπος έμπαινε στη θάλασσα
βαθύ γαρούφαλο ακρωτήρι.


Ας αφεθούμε, λοιπόν, να μας παρασύρει το ορμητικό ρέμα του καλοκαιριού απολαμβάνοντας κάθε στιγμή ευτυχίας που μπορεί να μας προσφέρει.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *