Γράφει ο Θοδωρής Κατσωνόπουλος, αιρετός εκπρόσωπος των εκπαιδευτικών Δευτεροβάθμιας
Η Δημοκρατία μέσα στα …Επείγοντα
Τρία χρόνια μετά τα Τέμπη, άλλη μια ρωγμή εμπιστοσύνης με τους θεσμούς
Οι σκηνές που εκτυλίχθηκαν στο Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Νίκαιας κατά την επίσκεψη του Υπουργού Υγείας, Αδ. Γεωργιάδη, για τα εγκαίνια του νέου Τμήματος Επειγόντων Περιστατικών, ήταν «η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι», η συμπύκνωση ενός κλίματος που εδώ και καιρό διαπερνά τη δημόσια υγεία και, ευρύτερα, τη δημόσια σφαίρα και τη σχέση κοινωνίας και κυβέρνησης.
Από νωρίς το πρωί της 19ης Φεβρουαρίου, εργαζόμενοι είχαν προαναγγείλει στάση εργασίας και συγκέντρωση διαμαρτυρίας. Με βασικά τους αιτήματα τις ελλείψεις προσωπικού και τις εξαντλητικές εφημερίες, κάνοντας λόγο για τη διαρκή πίεση στο Εθνικό Σύστημα Υγείας που λειτουργεί στα όριά του. Κατά την άφιξη του Υπουργού, οι αποδοκιμασίες κλιμακώθηκαν. Υγειονομικοί σχημάτισαν ανθρώπινο «τείχος» στην είσοδο, φωνάζοντας συνθήματα. Η εικόνα διμοιρίας της ΕΛ.ΑΣ., με κράνη και ασπίδες, να ανοίγει διάδρομο ώστε ο υπουργός να εισέλθει από εναλλακτική είσοδο, ήταν από μόνη της ισχυρό πολιτικό μήνυμα. Τα εγκαίνια έγιναν κανονικά, όμως αυτό που κυριάρχησε δεν ήταν η «αναβάθμιση», αλλά η ένταση.
Το αποκορύφωμα ήρθε με τη σύλληψη του γιατρού Δημήτρη Ζιαζιά. Το βίντεο με τον γιατρό με χειροπέδες, περικυκλωμένο από αστυνομικούς εντός δημόσιου νοσοκομείου και τον υπουργό υγείας, σε έξαλλη κατάσταση, να του απευθύνει κατηγορίες, έκανε τον γύρο του διαδικτύου. Ο υπουργός υποστήριξε ότι δέχθηκε επίθεση, μιλώντας για εξύβριση και βιαιοπραγία. Μέχρι στιγμής, ωστόσο, δεν έχει παρουσιαστεί δημόσια υλικό που να τεκμηριώνει τους ισχυρισμούς αυτούς. Και εδώ γεννάται το κρίσιμο ερώτημα: όταν ένα μέλος της κυβέρνησης καταγγέλλει τόσο σοβαρά αδικήματα, δεν είναι θεσμική του υποχρέωση να διασφαλίσει πλήρη διαφάνεια; Διαφορετικά, η εντύπωση που δημιουργείται είναι ότι η ποινικοποίηση της συνδικαλιστικής δράσης, της διαμαρτυρίας ενός εργαζομένου, προηγείται της απόδειξης.
Αυτές οι εικόνες στο Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο της Νίκαιας δεν έρχονται σε κενό πολιτικό χρόνο. Τρία χρόνια μετά την τραγωδία των Τεμπών, η ελληνική κοινωνία συνεχίζει να αναμετριέται με ένα βαθύ έλλειμμα εμπιστοσύνης προς τους θεσμούς. Οι καθυστερήσεις, οι αλληλοκατηγορίες, η αίσθηση ότι η λογοδοσία δεν είναι πάντα ισότιμη για όλους, έχουν διαμορφώσει ένα υπόστρωμα δυσπιστίας. Σε αυτό το περιβάλλον, κάθε περιστατικό κρατικής υπερβολής – ή έστω έτσι εκλαμβανόμενης – λειτουργεί πολλαπλασιαστικά.
Τα τελευταία χρόνια, έχουμε δει πειθαρχικές διώξεις εργαζομένων, αυστηροποίηση του πλαισίου για την απεργία, περιορισμούς στη συνδικαλιστική δράση. Παράλληλα, επανέρχεται περιοδικά στη δημόσια συζήτηση το ζήτημα της άρσης της μονιμότητας στο Δημόσιο, που συνδέεται ιστορικά με την προστασία των δημοσίων υπαλλήλων από πολιτικές πιέσεις και αυθαίρετες απολύσεις. Όταν η συζήτηση μετατοπίζεται προς τη διευκόλυνση της απομάκρυνσής τους, ενώ εντείνονται οι πειθαρχικοί έλεγχοι και η αστυνομική παρουσία σε χώρους εργασίας, το μήνυμα που εκπέμπεται είναι ότι η σταθερότητα και η ελευθερία έκφρασης δεν θεωρούνται δεδομένες.
Στον χώρο της υγείας, τα προβλήματα είναι γνωστά και διαρκή. Υποστελέχωση, μετακινήσεις προσωπικού, εφημερίες που ξεπερνούν τα ανθρώπινα όρια, Πρωτοβάθμια Φροντίδα που συχνά αδυνατεί να αποσυμφορήσει τα νοσοκομεία. Οι εργαζόμενοι βιώνουν καθημερινά αυτές τις συνθήκες. Όταν επιλέγουν να διαμαρτυρηθούν σε μια επίσημη επίσκεψη υπουργού, το αίτημά τους, ακόμη κι αν εκφράζεται με ένταση, είναι πολιτικό. Αφορά τη λειτουργία του συστήματος υγείας. Και η απάντηση σε ένα πολιτικό αίτημα οφείλει να είναι πολιτική. Με διάλογο, με τεκμηρίωση, με πειστικές λύσεις. Όχι με εικόνες χειροπέδων.
Η δημοκρατία δεν δοκιμάζεται μόνο στις μεγάλες συνταγματικές αναθεωρήσεις ή στις εκλογικές αναμετρήσεις. Δοκιμάζεται στις καθημερινές πρακτικές, όπως στον τρόπο που το κράτος αντιμετωπίζει έναν διαμαρτυρόμενο γιατρό. Στη διαφάνεια με την οποία τεκμηριώνει μια καταγγελία. Στη διάθεση να ακούσει αντί να επιβάλει.
Η κοινωνία δεν έχει ανάγκη από επικοινωνιακές κορώνες ούτε από σκηνές σύγκρουσης που βαθαίνουν τον διχασμό. Χρειάζεται καθαρούς κανόνες, θεσμική σοβαρότητα και σεβασμό στα δικαιώματα. Αν υπήρξε επίθεση, να παρουσιαστούν τα στοιχεία και να αποδοθούν ευθύνες. Αν δεν υπήρξε, η Πολιτεία οφείλει να διασφαλίσει την αποκατάσταση της αλήθειας και της αξιοπρέπειας του .
Το περιστατικό της Νίκαιας είναι καθρέφτης ενός βαθύτερου ρήγματος ανάμεσα στην κυβέρνηση και την κοινωνία, ανάμεσα στη ρητορική περί «μεταρρυθμίσεων» και στην καθημερινή εμπειρία των ανθρώπων που κρατούν όρθιο το δημόσιο σύστημα υγείας. Αν αυτό το ρήγμα δεν γεφυρωθεί με διαφάνεια, διάλογο και ουσιαστική ενίσχυση του ΕΣΥ, τότε οι εικόνες από τα Επείγοντα θα μείνουν ως σύμβολο μιας εποχής όπου η επίδειξη δύναμης υπερίσχυσε της εμπιστοσύνης.
