Γράφει ο Χάρης Παπακώστας
Σε κάθε πόλη και σε κάθε χωριό υπάρχουν μνημεία που λειτουργούν ως ιστορικές ενθυμήσεις και καταγραφές. Τα μνημεία αυτά -είτε πρόκειται για καλλιτεχνικές δημιουργίες, όπως γλυπτά και προτομές, είτε για διατηρητέα κτήρια ή άλλα κατάλοιπα μνήμης- βρίσκονται στον δημόσιο χώρο και αποτελούν τεκμήρια ιστορικής αφήγησης. Τα μνημεία αυτά αναδεικνύουν πτυχές του παρελθόντος και «συνομιλούν» με τους κατοίκους σε καθημερινή βάση. Μέσα από την παρούσα στήλη θα παρουσιάζεται κάθε φορά ένα μνημείο από την πόλη του Αιγάλεω με φωτογραφίες και ένα σύντομο ιστορικό σημείωμα. Στόχος της στήλης είναι να αποτελέσει αφορμή για να (ξανα)γνωρίσουμε τα μνημεία της πόλης μας και να «(ξανα)μιλήσουμε» μαζί τους.
Μνημείο των Ασσυρίων
Το μνημείο, που είναι αφιερωμένο στη μνήμη της γενοκτονίας των Ασσυρίων, βρίσκεται στην πλατεία του Αγίου Σπυρίδωνα (επί της οδού Θηβών) στο Αιγάλεω. Τα αποκαλυπτήριά του έγιναν στις 19 Οκτώβρίου του 2014. Πρόκειται για μαρμάρινο μνημείο με τέσσερις πλευρές, κάθε μία από τις οποίες φέρει ανάγλυφες παραστάσεις. Στην μπροστινή πλευρά του απεικονίζεται μια οικογένεια Ασσυρίων (πατέρας, μητέρα και παιδί) εικόνα που συμβολίζει τον ξεριζωμό των Ασσυρίων από τις πατρογονικές τους εστίες. Στη βάση του μνημείου, στην μπροστινή πλευρά, αναγράφεται η φράση «ΜΝΗΜΕΙΟ ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑΣ ΑΣΣΥΡΙΩΝ 1915», καθώς και το όνομα του συλλόγου των Ασσυρίων και η χρονιά των αποκαλυπτηρίων του μνημείου («ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΑΣΣΥΡΙΩΝ 2014»). Στην πίσω πλευρά δεσπόζει η ασσυριακή σημαία και ο ασσυριακός φτερωτός ταύρος και στη βάση αναγράφεται το όνομα του δωρητή, Κυριάκου Μπατσάρα, καθώς και και η αφιέρωση στη μνήμη του πατέρα του, Ισαάκ Μπατσάρα. Στις δύο πλαϊνές πλευρές του μνημείου ο θεατής αντικρίζει ανάγλυφη αναπαράσταση της Πύλης της Νηνευή από τη μια και ανάγλυφη αναπαράσταση του ασσυριακού χριστιανικού μοναστηριού Μαρ Γκάμπριελ από την άλλη. Στη βάση των δύο πλευρών αναγράφεται η φράση της μπροστινής πλευράς στα αγγλικά και στα αραμαϊκά.
Η γενοκτονία των Ασσυρίων έλαβε χώρα, την περίοδο μεταξύ του 1915 και του 1918, στα πλαίσια της εκκαθάρισης των μειονοτικών πληθυσμών από τους Νεότουρκους. Όπως συνέβη και με τους Έλληνες και τους Αρμένιους, έτσι και οι Ασσύριοι αποτέλεσαν θύματα της πολιτικής των Νεότουρκων, οι οποίοι, στο όνομα της νέας «καθαρής» Τουρκίας που οραματίζονταν, προχώρησαν σε μαζικές εθνοκαθάρσεις των αυτόχθονων χριστιανικών κοινοτήτων της οθωμανικής αυτοκρατορίας. Υπολογίζεται ότι περισσότεροι από 300.00 Ασσύριοι έχασαν τη ζωή τους κατά τη διάρκεια των διώξεων που υπέστησαν από τους Νεότουρκους. Η συστηματική και οργανωμένη εξόντωσή τους είναι γνωστή με την ονομασία Sayfo (σπαθί).
Οι Ασσύριοι που κατάφεραν να επιζήσουν της γενοκτονίας ακολούθησαν τον δρόμο της προσφυγιάς. Αρκετοί εξ αυτών κατέφυγαν στην Ελλάδα, στα νησιά του ανατολικού Αιγαίου και στην Αττική. Στο Αιγάλεω, οι πρώτοι Ασσύριοι πρόσφυγες ήρθαν το 1930. Εγκαταστάθηκαν αρχικά στην ποντιακή συνοικία, όπου ζούσαν οι επίσης εκτοπισμένοι από τις πατρίδες τους Πόντιοι, οι οποίοι, ως πρόσφυγες και οι ίδιοι, τους υποδέχτηκαν και τους αγκάλιασαν. Έκτοτε υπήρξαν και άλλα κύματα Ασσυρίων προσφύγων που εγκαταστάθηκαν στο Αιγάλεω. Μετά τον πόλεμο στον Λίβανο το 1970, αλλά και αργότερα, κατά τη διάρκεια του πολέμου Ιράκ – Ιράν το 1985, αρκετοί Ασσύριοι εγκαταστάθηκαν στο Αιγάλεω. Το ίδιο συνέβη και αργότερα με τους βομβαρδισμούς των Αμερικανών στο Ιράκ αλλά και κατά τη διάρκεια της επέλασης του ISIS στην περιοχή του Ιράκ και της Συρίας.
Στο Αιγάλεω σήμερα ζουν περισσότεροι από 500 Ασσύριοι. Ιδιαίτερα δραστήριος είναι και ο Σύλλογος Ασσυρίων Αιγάλεω, που στεγάζεται στην οδό Σαμψούντος 6 σε κτίριο του οποίου η πρόσοψη αποτελεί ομοίωμα της πύλης Μπερκάλ (μία από τις δεκαοχτώ πύλες της αρχαίας Νινευή). Πάγιο και διαχρονικό αίτημα του συλλόγου αποτελεί η αναγνώριση της γενοκτονίας των Ασσυρίων καθώς και η επανεγκατάσταση των Ασσυρίων στην περιοχή της Μεσοποταμίας.
