Τι ήθελε να πει ο Πλάτωνας, πώς λειτουργεί σε εμάς και τι μπορούμε να αποκομίσουμε
Γράφει η Γεωργία Μαρκαντώνη
Δεν πάει καλά ο κόσμος ή δεν είναι καλά ο κόσμος; Eν προκειμένω, οι παλαιοί και οι νέοι κάτοικοι του Αιγάλεω, γιατί εδώ δεν είναι Κηφισιά, Γλυφάδα, Π. Φάληρο, Περιστέρι…
Για να σας το εξηγήσω, θα σας διηγηθώ μια ιστορία από την Πολιτεία του Πλάτωνα, την Σπηλιά του Πλάτωνα. Και μην μου πείτε ότι δεν άπτεται της πραγματικότητας.
Θα ήταν ευχής έργο αν όλοι μελετούσαν την Πολιτεία [Περί δικαίου], όλοι οι υποψήφιοι Δήμαρχοι, αντιδήμαρχοι, και δημοτικοί σύμβουλοι που είναι πολλοί. Χαρακτηρίζεται φιλοσοφικό έργο αλλά αφορά και κοινωνικοπολιτικά θέματα, τη διαπαιδαγώγηση των νέων, το καθεστώς διαχείρισης δημοσίων πραγμάτων κ.ά.
Ο Πλάτωνας ήταν ένας σπουδαίος δάσκαλος και ήμαστε πάρα πολύ τυχεροί που σώθηκαν πολλά από τα κείμενά του. Οι σκέψεις του επηρέασαν τον τότε κόσμο και εξακολουθούν να μας επηρεάζουν μέχρι σήμερα. Μια από τις ιστορίες που διηγήθηκε αφορά και τους σημερινούς ανθρώπους. Άλλωστε, η σύγχρονη εκδοχή του είναι το Matrix και αφορά όλους εμάς που ζούμε μια «εικονική» πραγματικότητα. Θυμάστε την σκηνή που αφύπνισε τον Νίο;
Η ιστορία της Σπηλιάς λοιπόν, για να θυμηθούμε πόσο σημαντική είναι η μάθηση, η γνώση και η παιδεία, για τους ανθρώπους και τις πόλεις μας.
Ας κλείσουμε τα μάτια κι ας φανταστούμε μια μεγάλη σπηλιά κάτω από την επιφάνεια της γης. Υπάρχει μια είσοδος προς το φως κάπου πολύ ψηλά.
Μέσα υπάρχουν αλυσοδεμένοι άνθρωποι στα χέρια, στα πόδια και στο λαιμό για να μην μπορούν να κουνηθούν, από την στιγμή που γεννήθηκαν. Δεν μπορούν να σηκωθούν, ούτε να στρέψουν το κεφάλι δεξιά ή αριστερά, ούτε καν να περπατήσουν. Μόνο μπροστά κοιτάνε και εν προκειμένω τα βράχια της σπηλιάς. Δεν μπορούν να δουν ούτε πως είναι ο διπλανός τους.
Πίσω τους και αρκετά μακριά τους, καίει μια μεγάλη φωτιά, που φωτίζει πολύ καλά το εσωτερικό της σπηλιάς και δεν σβήνει ποτέ. Ανάμεσα σε αυτήν τη μεγάλη φωτιά και τους καθιστούς ακίνητους ανθρώπους υπάρχει ένας τοίχος τόσο ψηλός όσο ένας άνθρωπος. Πίσω από τον τοίχο πηγαινοέρχονται άλλοι άνθρωποι, κρατώντας μεγάλα αντικείμενα (αγάλματα, σκεύη, λιθάρια, πιθάρια, στάμνες), που μόνο αυτά προεξέχουν από τον τοίχο και μόνο τις σκιές αυτών των αντικειμένων βλέπουν οι δεσμώτες. Αν δε πέσει κάτω κάποιο αντικείμενο ή ακούσουν κάποιο απόηχο από ομιλίες, τότε νομίζουν ότι προέρχεται από τις σκιές των αντικειμένων, μιας και ποτέ δεν είδαν ή άκουσαν πραγματικούς ανθρώπους. Για τους δεσμώτες, ότι ξέρουν είναι οι σκιές που βλέπουν μπροστά τους και όχι τα ίδια τα αντικείμενα. ΑΥΤΗ ΕΙΝΑΙ Η ΑΛΗΘΕΙΑ ΤΟΥΣ. Όχι η πραγματικότητα, αλλά οι σκιές.
Και τώρα, ας φανταστούμε τι θα γινόταν αν κάποιον από όλους αυτούς τον ελευθέρωναν από τις αλυσίδες και μπορούσε να γυρίσει το κεφάλι, να σηκωθεί και να περπατήσει. Τι θα πίστευε αν έβλεπε πίσω του τη φωτιά και τα ίδια τα αντικείμενα και όχι τις σκιές τους; Από τον φόβο του θα πίστευε ότι οι σκιές που έβλεπε για πολλά χρόνια είναι αληθινές και όχι τα αντικείμενα που τώρα βλέπει.
Και αν τον ανάγκαζαν να κοιτάξει προς την έξοδο της σπηλιάς και έβλεπε το φως του ήλιου για πρώτη φορά και πονούσαν τα μάτια του, δεν θα ήθελε να επιστρέψει αμέσως στην παλιά του ακίνητη θέση;
Και αν με την βία τον έβγαζαν έξω από την σπηλιά, δεν θα ήταν αδύνατον να κοιτάξει τον πραγματικό κόσμο;
Δεν θα χρειαζόταν τα μάτια του να συνηθίσουν το φως του ήλιου για να μπορεί να δει; Σας θυμίζει κάτι, άλλες χώρες ίσως, άλλους δήμους;
Και σιγά-σιγά, καθώς θα μάθαινε τον αληθινό κόσμο, τη θάλασσα, το γαλάζιο του ουρανού, τα ζώα, δεν θα ένοιωθε τυχερός;
Δεν θα λυπόταν τους άλλους στη σπηλιά που ζουν μέσα στο ψέμα των σκιών, καθηλωμένοι, ακινητοποιημένοι;
Και αν αυτός γύριζε πίσω στη σπηλιά και έλεγε στους υπόλοιπους τι υπάρχει έξω στο αληθινό φως, δεν θα τον κορόιδευαν; Δεν θα τον έλεγαν τρελό και άρα εκείνοι ήταν τυχεροί που ήταν μέσα στη σπηλιά;
Και αν αυτός, θέλοντας να τους αποδείξει όσα λέει, τους προτείνει να τους βγάλει έξω, θα τον ακολουθήσουν ή θα ένοιωθαν ότι απειλούνται, θα θύμωναν και μπορεί και να τον σκότωναν;
Tι ήθελε να πει λοιπόν ο Πλάτων; Όποιος έχει μόρφωση και γνώσεις, βλέπει πιο καθαρά από τους άλλους και θέλει να τις μεταδώσει και σ’ αυτούς.
Όμως, όποιος διαλέξει τη «βολή» του, την αμάθεια και την ακινητοποίηση του, μένει αμαθής και τυφλός.
Γιατί η γνώση θέλει αρετή, τόλμη και πολύ-πολύ προσπάθεια για να την κατακτήσεις.
Μα, όποιος βρει την τόλμη μέσα του και αποκτήσει γνώσεις, μορφωθεί, καλλιεργήσει το νου και τη ψυχή του … ΘΑ ΖΕΙ ΠΑΝΤΑ ΜΕΣΑ ΣΤΟ ΦΩΣ.
