Γράφει η Μαργαρίτα Καμαριώτου, εκπαιδευτικός, Σύμβουλος Γονέων & Επαγγελματικού Προσανατολισμού – Εφημερίδα Αιγάλεω (φύλλο 472)
Τα αδέλφια δεν μεγαλώνουν στο ίδιο σπίτι
«Κανένα παιδί δεν μεγαλώνει στο ίδιο σπίτι, ακόμη κι αν έχει τους ίδιους γονείς».
Η φράση αυτή, που άκουσα από τον Gabor Mate, συνοψίζει μια βαθιά αλήθεια που συχνά παραβλέπουμε: τα αδέλφια δεν μεγαλώνουν με την ίδια εμπειρία γονεϊκότητας. Όχι επειδή οι γονείς αγαπούν διαφορετικά, αλλά επειδή οι ίδιοι διαμορφώνονται συνεχώς από τις εμπειρίες, το στρες και τα ανεπίλυτα συναισθηματικά τους φορτία, στοιχεία που επηρεάζουν αναπόφευκτα τη σχέση τους με κάθε παιδί. Και κάθε παιδί γεννιέται με διαφορετικό ταμπεραμέντο, ανάγκες και ευαισθησίες.
Η κατανόηση αυτής της πραγματικότητας μπορεί να φωτίσει οικογενειακές εντάσεις, συγκρίσεις και παρεξηγήσεις που συχνά διαρκούν και στην ενήλικη ζωή.
Οι γονείς δεν είναι ποτέ οι ίδιοι άνθρωποι
Ο γονιός που μεγάλωσε το πρώτο παιδί δεν είναι ο ίδιος που μεγαλώνει το δεύτερο ή το τρίτο. Τα χρόνια, οι εμπειρίες, οι απώλειες, οι μικρές νίκες και η καθημερινή κόπωση διαμορφώνουν συνεχώς την προσωπικότητα και τις αντοχές του.
Η σχέση του ζευγαριού αλλάζει, οι οικονομικές συνθήκες μεταβάλλονται, οι προσδοκίες αναθεωρούνται. Όλα αυτά δημιουργούν διαφορετικά συναισθηματικά περιβάλλοντα για κάθε παιδί.
Κάθε παιδί βιώνει αλλιώς την ίδια πραγματικότητα
Ακόμη και μέσα στις ίδιες συνθήκες, τα παιδιά δεν βιώνουν τα γεγονότα με τον ίδιο τρόπο. Το ταμπεραμέντο, η ευαισθησία και οι συναισθηματικές ανάγκες καθορίζουν τον τρόπο που «διαβάζουν» την πραγματικότητα.
Ένα παιδί μπορεί να βιώνει τη σιωπή ενός γονιού ως ασφάλεια και σταθερότητα. Ένα άλλο μπορεί να τη βιώνει ως απόσταση και απόρριψη. Η εμπειρία είναι υποκειμενική και ταυτόχρονα αληθινή.
Γιατί η αγάπη δεν είναι κάτι σταθερό και αμετάβλητο. Είναι ατελής. Μεταβαλλόμενη. Κάποιες φορές εξαντλείται. Κάποιες άλλες ανανεώνεται με τρόπους που δεν περιμένουμε. Όπως ακριβώς οι ατελείς, κουρασμένοι, όμορφοι άνθρωποι που προσπαθούν, όσο μπορούν, να μας τη δώσουν.
Οι συγκρίσεις ανάμεσα στα αδέλφια
Η έρευνα για τη σειρά γέννησης δείχνει ότι τα αδέλφια αναπτύσσουν διαφορετικές στρατηγικές προσαρμογής μέσα στην ίδια οικογένεια (Sulloway, 1996), γεγονός που ενισχύει την αίσθηση ότι μεγάλωσαν σε διαφορετικά συναισθηματικά περιβάλλοντα.
Στην ενήλικη ζωή, πολλά αδέλφια συγκρίνουν αναμνήσεις, διεκδικούν τη «σωστή» εκδοχή και δυσκολεύονται να αναγνωρίσουν την εμπειρία του άλλου. Ωστόσο, η αναγνώριση ότι κάθε παιδί έζησε μια διαφορετική εκδοχή της ίδιας οικογένειας μπορεί να γίνει βαθιά απελευθερωτική. Δεν ακυρώνει την εμπειρία κανενός αντίθετα τη νομιμοποιεί.
Η συμφιλίωση ως ενήλικη διεργασία
Η συναισθηματική ωρίμανση συχνά περιλαμβάνει μια διαδικασία συμφιλίωσης:
να τιμήσουμε όσα λάβαμε,
να πενθήσουμε όσα δεν λάβαμε,
και να δούμε τους γονείς μας όχι όπως θα τους θέλαμε αλλά όπως πραγματικά ήταν: άνθρωποι με όρια και δυνατότητες.
Αυτό δεν σημαίνει εξιδανίκευση ούτε άρνηση του πόνου. Σημαίνει κατανόηση.
Ίσως η πιο βαθιά κατανόηση στην ενήλικη ζωή είναι αυτή: δεν μεγαλώσαμε όλοι στο ίδιο σπίτι.
Και όταν το αποδεχτούμε, ανοίγει χώρος για περισσότερη ενσυναίσθηση προς τους άλλους και προς τον εαυτό μας.
Μαργαρίτα Καμαριώτου
Maté, G. (2019). When the Body Says No.
Sulloway, F. (1996). Born to Rebel.
