Εκρηκτική αύξηση στις αποβολές για κινητά – Έρχονται αυστηρότερα μέτρα για τα social media
Η ολοένα μεγαλύτερη εξάρτηση παιδιών και εφήβων από το διαδίκτυο και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης προκαλεί έντονο προβληματισμό στην εκπαιδευτική κοινότητα, στους επιστήμονες και στις κυβερνήσεις διεθνώς. Τα στοιχεία που καταγράφονται στα σχολεία της χώρας αποτυπώνουν μια πραγματικότητα που δύσκολα μπορεί πλέον να αγνοηθεί.
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα δεδομένα, κατά τη σχολική χρονιά που ολοκληρώθηκε επιβλήθηκαν περισσότερες από 25.000 αποβολές σε μαθητές για χρήση κινητού τηλεφώνου κατά τη διάρκεια του σχολικού προγράμματος. Ο αριθμός αυτός είναι σχεδόν διπλάσιος σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά, όταν οι αντίστοιχες ποινές είχαν ανέλθει σε περίπου 14.800.
Με απλά λόγια, κατά μέσο όρο περίπου 120 μαθητές κάθε σχολική ημέρα απομακρύνονταν από τη σχολική διαδικασία λόγω παραβίασης της απαγόρευσης χρήσης κινητού, έναντι 76 μαθητών ημερησίως την προηγούμενη χρονιά.
Πέρα από το κινητό, ένα βαθύτερο πρόβλημα
Οι εκπαιδευτικοί επισημαίνουν ότι οι αποβολές αποτελούν μόνο την κορυφή του παγόβουνου. Στις περισσότερες περιπτώσεις προηγούνται συστάσεις και προειδοποιήσεις, ενώ η ποινή επιβάλλεται όταν υπάρχει επαναλαμβανόμενη παραβίαση των κανόνων ή σοβαρότερα περιστατικά, όπως βιντεοσκόπηση χωρίς συναίνεση, διαδικτυακός εκφοβισμός ή ανάρτηση περιεχομένου που προσβάλλει συμμαθητές και εκπαιδευτικούς.
Το ζήτημα, ωστόσο, δεν περιορίζεται στη σχολική πειθαρχία. Όλο και περισσότεροι ειδικοί συνδέουν την υπερβολική χρήση οθονών με δυσκολίες συγκέντρωσης, κοινωνική απομόνωση, διαταραχές ύπνου και αύξηση περιστατικών που σχετίζονται με τη διάσπαση προσοχής.
Στα σχολεία, πολλοί εκπαιδευτικοί περιγράφουν μαθητές που δυσκολεύονται να παραμείνουν συγκεντρωμένοι για μεγάλο χρονικό διάστημα, καθώς έχουν συνηθίσει στη συνεχή εναλλαγή εικόνων, βίντεο και ειδοποιήσεων που προσφέρουν οι ψηφιακές πλατφόρμες.
Ο εθισμός ξεκινά από μικρή ηλικία
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι η πρόσβαση στο διαδίκτυο και στις έξυπνες συσκευές ξεκινά πλέον από πολύ μικρές ηλικίες. Έρευνες δείχνουν ότι η μεγάλη πλειονότητα των παιδιών του δημοτικού έχει πρόσβαση στο διαδίκτυο, συχνά χωρίς ουσιαστικό έλεγχο ή όρια.
Οι ειδικοί τονίζουν ότι η συνεχής έκθεση σε εφαρμογές σχεδιασμένες να κρατούν τον χρήστη διαρκώς συνδεδεμένο μπορεί να δημιουργήσει συμπεριφορές εξάρτησης, αντίστοιχες με εκείνες άλλων εθιστικών δραστηριοτήτων. Η αδιάκοπη ροή βίντεο, οι ειδοποιήσεις, τα likes και οι αλγόριθμοι που προσαρμόζουν το περιεχόμενο στα ενδιαφέροντα του χρήστη λειτουργούν ως μηχανισμοί διαρκούς επιβράβευσης.
Νέα μέτρα για τους ανήλικους χρήστες
Μπροστά σε αυτή την εικόνα, η ελληνική κυβέρνηση προχωρά σε νέο πλαίσιο περιορισμού της πρόσβασης των ανηλίκων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, σε εναρμόνιση με τις ευρωπαϊκές κατευθύνσεις για την προστασία των παιδιών στο διαδίκτυο.
Κεντρικό εργαλείο της πολιτικής αυτής αναμένεται να αποτελέσει το Kids Wallet, μέσω του οποίου θα γίνεται επαλήθευση ηλικίας των χρηστών. Παράλληλα, προβλέπονται αυστηρότεροι έλεγχοι στις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης, ώστε να διασφαλίζεται ότι οι ανήλικοι δεν αποκτούν πρόσβαση παρακάμπτοντας τους ηλικιακούς περιορισμούς.
Στο πλαίσιο αυτό σχεδιάζονται επίσης ειδικές ρυθμίσεις προστασίας για εφήβους, όπως περιορισμοί στη στοχευμένη διαφήμιση, αυξημένη προστασία προσωπικών δεδομένων και παρεμβάσεις που αποσκοπούν στον περιορισμό της νυχτερινής χρήσης των κοινωνικών δικτύων.
Μια διεθνής συζήτηση που μόλις ξεκίνησε
Η Ελλάδα δεν είναι η μόνη χώρα που επιχειρεί να αντιμετωπίσει το φαινόμενο. Αντίστοιχες πρωτοβουλίες έχουν αναληφθεί σε αρκετά ευρωπαϊκά κράτη, ενώ η Αυστραλία έχει ήδη εφαρμόσει από τα πιο αυστηρά συστήματα περιορισμού πρόσβασης ανηλίκων στα social media.
Ωστόσο, η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι οι απαγορεύσεις από μόνες τους δεν αρκούν. Πολλά παιδιά καταφέρνουν να παρακάμπτουν τους περιορισμούς, γεγονός που αναδεικνύει την ανάγκη συνδυασμού τεχνολογικών μέτρων, εκπαίδευσης, γονικής εποπτείας και καλλιέργειας ψηφιακής παιδείας.
Το ερώτημα που τίθεται πλέον δεν είναι αν υπάρχει πρόβλημα, αλλά πώς η κοινωνία, η οικογένεια και το σχολείο θα καταφέρουν να προστατεύσουν τους νέους από τις παγίδες της ψηφιακής εξάρτησης, χωρίς να τους αποκλείσουν από τα οφέλη της τεχνολογίας.
