Γράφει Θοδωρής Κατσωνόπουλος στην στήλη ΠΟΛΙΤΙΚ@
Η Λάουρα Κοβέσι, ο ΟΠΕΚΕΠΕ και οι πολιτικές αντιδράσεις
Η παρέμβαση της επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, Λάουρα Κοβέσι, στο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών δεν άφησε περιθώρια παρερμηνειών. Με λόγο ευθύ και αιχμηρό, επανέφερε στο προσκήνιο το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ, μιλώντας για «διαφθορά, νεποτισμό και πελατειακές σχέσεις» και κατηγορώντας εμμέσως το πολιτικό σύστημα για προσπάθεια μετατόπισης της συζήτησης από την ουσία.
Το βασικό της επιχείρημα ήταν απλό αλλά ισχυρό, ότι το ζήτημα δεν είναι οι διαδικασίες, ούτε οι θεσμικές τριβές. Το ερώτημα είναι τι συνέβη και ποιος ευθύνεται. Και κυρίως, ότι πρακτικές όπως η εμπορία επιρροής και η κατάχρηση εξουσίας δεν μπορούν να βαφτίζονται «κανονικότητα» της πολιτικής ζωής. Η παρέμβασή της αυτή φυσικά και δεν έμεινε αναπάντητη.
Κυβερνητικές αντιδράσεις: από αιχμές έως ευθείες επιθέσεις
Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε η στάση του υπουργού Υγείας, Άδωνις Γεωργιάδης, ο οποίος επέλεξε να σχολιάσει με σαρκασμό την παρουσία και τις παρεμβάσεις της Ευρωπαίας εισαγγελέως. Σε δημόσια τοποθέτησή του στους Δελφούς, ανέφερε χαρακτηριστικά:
«Όσο μας το επιτρέπει ακόμα η κ. Κοβέσι, έχουμε δημοκρατία», αφήνοντας σαφείς αιχμές για τον ρόλο και τις παρεμβάσεις της.
Η δήλωση αυτή δεν ήταν μεμονωμένη, αλλά εντάσσεται σε μια ευρύτερη στάση αμφισβήτησης απέναντι στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, με κυβερνητικά στελέχη να επιχειρούν να περιορίσουν τη σημασία των παρεμβάσεών της ή να τις παρουσιάσουν ως υπερβολικές.
Ακόμη πιο επιθετική ήταν η παρέμβαση της βουλεύτριας της ΝΔ, Σοφία Βούλτεψη, η οποία προχώρησε σε προσωπικές αιχμές κατά της Κοβέσι, συνδέοντας τη στάση της με την καταγωγή της και κάνοντας αναφορές στο καθεστώς Τσαουσέσκου.
Μεταξύ άλλων, υποστήριξε ότι η Ευρωπαία εισαγγελέας προέρχεται από χώρα «χωρίς παράδοση στη διάκριση των εξουσιών», ενώ έφτασε στο σημείο να δηλώσει:
«Δεν θέλουμε δικαιοσύνη Τσαουσέσκου στην Ελλάδα», επιχειρώντας να αμφισβητήσει συνολικά τη θεσμική της λειτουργία.
Οι τοποθετήσεις αυτές σηματοδοτούν μια σαφή σκλήρυνση της κυβερνητικής ρητορικής απέναντι στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία και προσωπικά στην Κοβέσι.
Η ουσία πίσω από τη σύγκρουση
Το ερώτημα που ανακύπτει δεν είναι μόνο πολιτικό, αλλά βαθιά θεσμικό:
πρόκειται για μια σύγκρουση γύρω από μια συγκεκριμένη υπόθεση ή για κάτι ευρύτερο;
Η ίδια η Κοβέσι επιμένει ότι το πρόβλημα δεν είναι ελληνικό, αλλά αφορά τη διαφθορά ως διαχρονικό φαινόμενο σε όλη την Ευρώπη. Αυτό που διαφοροποιεί τις χώρες, όπως τόνισε, είναι η βούληση να αντιμετωπιστεί.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η αναφορά της στη «νοοτροπία». Η φράση «έτσι γίνονται αυτά στην Ελλάδα», την οποία δήλωσε ότι έχει ακούσει επανειλημμένα, αποτυπώνει –κατά την ίδια– έναν επικίνδυνο συμβιβασμό με την παθογένεια.
Και όμως, τα στοιχεία που παρουσίασε δείχνουν μια διαφορετική εικόνα: αύξηση καταγγελιών από πολίτες, μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στους θεσμούς, και μια κοινωνία που δεν αποδέχεται τη διαφθορά ως κανονικότητα.
Πολιτικό μήνυμα ή θεσμική προειδοποίηση;
Η σύγκρουση που εξελίσσεται δεν είναι απλώς μια αντιπαράθεση προσώπων. Είναι μια δοκιμασία για το πώς αντιλαμβάνεται το πολιτικό σύστημα τον έλεγχο, τη λογοδοσία και τη διαφάνεια.
Από τη μία πλευρά, μια ευρωπαϊκή εισαγγελική αρχή που επιμένει στην έρευνα και ζητά απαντήσεις.
Από την άλλη, πολιτικές αντιδράσεις που, αντί να επικεντρώνονται αποκλειστικά στην ουσία της υπόθεσης, στρέφονται συχνά προς τον ίδιο τον ελεγκτή.
Το κρίσιμο ερώτημα παραμένει:
η Ελλάδα συγκρούεται με τη διαφθορά ή με εκείνους που την ερευνούν;
Η επόμενη μέρα
Η υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί. Αντίθετα, βρίσκεται σε εξέλιξη, με αυξημένο ενδιαφέρον από την κοινή γνώμη και την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία να ζητά περισσότερους πόρους για να προχωρήσει ταχύτερα.
Όμως το διακύβευμα έχει ήδη ξεπεράσει τα όρια μιας δικογραφίας.
Αφορά την εμπιστοσύνη στους θεσμούς.
Αφορά τη σχέση πολιτικής και δικαιοσύνης.
Και, τελικά, αφορά το αν η διαφθορά θα συνεχίσει να αντιμετωπίζεται ως «σύμπτωμα» ή ως πρόβλημα που πρέπει να θεραπευτεί στη ρίζα του.
Γιατί, όπως υπενθύμισε η ίδια η Κοβέσι,
αν όλοι κάνουν τη δουλειά τους, η διαφθορά δεν μπορεί να παραμείνει τρόπος ζωής.
Το ερώτημα είναι αν υπάρχει η βούληση να συμβεί αυτό.
